Ga naar inhoud
Nico-Jan van Dijk
Menu

De fietstunnel van de Maastunnel: houten roltrappen, geschiedenis en de liften van nu

Een Rotterdamse plek en zijn gedicht

Door ca. 10 minuten lezen

Wie zoekt naar de Maastunnel fietstunnel, vindt een buis van bijna vijf meter breed die onder de Maas door Noord met Zuid verbindt. Je gaat naar beneden met houten roltrappen van 43 meter lang of met de lift (de gemeente plande de vervanging van beide liften van 19 oktober tot 6 november 2026, zie Actueel). Beneden fiets je door de oudste afgezonken tunnel van Nederland, officieel in gebruik sinds 14 februari 1942.

In dit artikel lees je hoe de fietstunnel werkt en welke regels er gelden. Je leest over de roltrappen, de liften, de bouw tussen 1937 en 1942 en de kunst in de tunnel. Aan het eind kom je uit bij een gedicht van Nico-Jan van Dijk over de fietstunnel zelf.

Hoe werkt de fietstunnel van de Maastunnel?

Je fietst naar een van de twee toegangsgebouwen: aan de Parkkade op de noordoever of aan het Charloisse Hoofd op de zuidoever. Met de roltrap of de lift ga je naar beneden, je fietst onder de Maas door en aan de overkant ga je weer omhoog.

De fietstunnel is een van de vier buizen van de Maastunnel: twee zijn er voor auto’s, één voor fietsers en één voor voetgangers. Fiets- en voetgangerstunnel liggen boven elkaar, direct ten oosten van de autotunnels. Fietsers rijden boven, voetgangers lopen eronder.

Binnen is de fietstunnel 4,95 meter breed en verdeeld in twee banen, meldt het rijksmonumentenregister. De voetgangerstunnel is 4,37 meter breed.

Een officiële lengte van alleen de fietsbuis noemt de gemeente niet. Zij noemt de hele tunnel ‘ongeveer een kilometer lang’. Het gesloten deel meet volgens het COB (Kennisnetwerk ondergronds bouwen) 1.070 meter.

Het afgezonken stuk onder de rivier is volgens het monumentenregister ongeveer 552 meter. Het diepste punt ligt volgens de gemeente ongeveer 20 meter onder NAP.

Dagelijks gebruiken volgens de gemeente ongeveer 6.000 fietsers en bromfietsers de tunnel. Eerst rondkijken vanaf de bank? Op haar pagina over de oeververbindingen verwijst de gemeente naar een virtuele rondleiding door de Maastunnel op YouTube.

Fietsers in beide richtingen in de fietstunnel van de Maastunnel in Rotterdam, een verlichte betegelde buis met twee banen
De fietstunnel ligt boven de voetgangerstunnel, onder de Maas door. Over deze buis gaat het gedicht ‘Maastunnel.’ van Nico-Jan van Dijk. Lees het gedicht

De regels: wie mag waar in de Maastunnel?

In de fietstunnel mogen alleen fietsers en elektrisch ondersteunde snor- en bromfietsen. Snor- en bromfietsen met een verbrandingsmotor mogen er niet in, en je rijdt er maximaal 30 kilometer per uur. Dat staat in de regels die de gemeente Rotterdam voor de fietstunnel publiceert.

Naast je fiets lopen is in de fietstunnel verboden: daarvoor is de voetgangerstunnel. Daar horen ook mensen op skates, skeelers, rolschaatsen, een step of een skateboard. Een scootmobiel moet juist de fietstunnel gebruiken.

Voor de roltrappen gelden huisregels. Een gewone fiets mag mee. Met een kinderwagen, scooter, fiets met kinderzitje, aanhangkar of hulpmiddel neem je de lift. Verder ga je niet zitten, neem je geen huisdieren mee en stap je alleen op een roltrap met groen licht.

Gastheren en gastvrouwen zijn volgens de gemeente dag en nacht in de tunnel aanwezig, en er is cameratoezicht. Roken (ook met een e-sigaret of vape), alcohol en drugs zijn verboden. Filmen en fotograferen voor eigen gebruik mag wel.

De houten roltrappen en de liften van de Maastunnel

De roltrappen van de Maastunnel zijn 43 meter lang en overbruggen een hoogteverschil van 17 meter. Elk toegangsgebouw heeft een schacht met vier roltrappen, twee omhoog en twee omlaag: samen acht.

Ze werden eind jaren dertig gemaakt door de Berlijnse firma Carl Flohr A.G., samen met Stork-Hijsch uit Haarlem. De treden zijn ruim een meter breed en waren oorspronkelijk van hout. Ze zijn speciaal ontworpen voor fietsen en breder dan andere roltrappen uit die tijd. Bij een latere vernieuwing kregen ze treden met een stalen frame en houten loopplanken: alleen het loopvlak is nog van hout.

Met 43 meter waren het lange tijd de langste roltrappen van Nederland, tot station Vijzelgracht van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn een roltrap van 47 meter kreeg. Volgens Rijnmond waren het bij de opening in 1942 ‘de diepste roltrappen op het Europese vasteland’. De leuningen lopen bewust langzamer dan de treden, meldt Rijnmond ook, zodat niemand aan de leuning gaat hangen.

Een van de lange roltrappen van de Maastunnel in Rotterdam, met links mensen die hun fiets op de roltrap ernaast houden
De roltrappen zijn 43 meter lang en overbruggen 17 meter hoogteverschil. Een gewone fiets mag mee. Foto: Lucas via Unsplash

Onderhoud aan de roltrappen gebeurt overdag. Er is dan volgens de gemeente altijd minstens één roltrap omhoog en één omlaag beschikbaar.

De liften

Aan beide kanten brengt ook een lift je naar de ingang van de fiets- en voetgangerstunnel. Volgens Rijnmond stamden de oude liften uit 2011. Peter van Druten van Stadsbeheer noemde ze in een artikel van Rijnmond van 19 oktober 2026 ‘de meest gebruikte publieke liften van Rotterdam’. Volgens hem stonden ze soms zes keer per dag in storing.

De gemeente plande de vervanging van 19 oktober tot 6 november 2026 (zie Actueel bovenaan). Ook daarna is er volgens de gemeente ‘een aantal keer per jaar’ onderhoud nodig. Dat gebeurt ’s avonds; je neemt dan de roltrap of rijdt om via de Erasmusbrug.

Schermafbeelding van de pagina Afsluitingen Maastunnel op rotterdam.nl, met in de inhoudsopgave onder meer Onderhoud liften Maastunnel
Afsluitingen en onderhoud aan de liften meldt de gemeente op de pagina Afsluitingen Maastunnel. Schermafbeelding: gemeente Rotterdam, rotterdam.nl (2 november 2026)

De geschiedenis: van besluit in 1933 tot opening in 1942

De Maastunnel werd gebouwd tussen 1937 en 1942. Het principebesluit van de Rotterdamse gemeenteraad dateert van 13 mei 1933, en in juni 1937 gaf burgemeester Droogleever Fortuyn het startsein. Het architectonisch ontwerp, ook van de toegangs- en ventilatiegebouwen, is van ir. A.J. (Ad) van der Steur van Gemeentewerken. De technische leiding had ir. J.P. van Bruggen.

Bij de bouw werd de zinkmethode gebruikt. In het gemeentelijk bouwdok aan de Heijsehaven werden negen betonnen elementen gemaakt van 61,35 meter lang, 25 meter breed en 9 meter hoog. Tussen 1939 en eind 1940 werden ze afgezonken in een gebaggerde sleuf.

De Maastunnel is de eerste afgezonken tunnel van Nederland. Volgens het vakblad Engineering News-Record geldt hij ook als de eerste van Europa; eerdere voorbeelden lagen in de Verenigde Staten. Het COB noemt de rechthoekige elementen een wereldprimeur, want afgezonken tunnels waren tot dan rond.

De Maastunnel in jaartallen
  1. 13 mei 1933

    principebesluit van de Rotterdamse gemeenteraad

  2. juni 1937

    start van de bouw

  3. 1939 tot eind 1940

    negen tunnelelementen afgezonken

  4. 14 februari 1942

    officieel in gebruik genomen

  5. 25 mei 2012

    ingeschreven als rijksmonument

  6. 3 juli 2017

    begin van de renovatie van de autotunnel

  7. 15 november 2019

    begin van de renovatie van de fiets- en voetgangerstunnel

  8. 19 oktober tot 6 november 2026

    liften buiten gebruik voor vervanging (planning van de gemeente)

Bron: Gemeente Rotterdam (pagina over de oeververbindingen; nieuwsbericht van 19 oktober 2026), Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (Rijksmonumentenregister), geraadpleegd 2 november 2026.

Op 20 januari 1941 liep Van Bruggen als eerste door de tunnel. Volgens de gemeente werd de Maastunnel op 14 februari 1942 officieel in gebruik genomen. MAX Vandaag noemt 30 januari 1942, toen het autoveer door ijsschotsen in de Maas niet kon varen en het verkeer door de nieuwe tunnel ging. Als eersten gingen drie jongens uit Charlois de roltrappen af, schrijft de gemeente.

De oorlog overleefde de tunnel maar net: verwoesting door de Duitse bezetter werd volgens de gemeente ‘ternauwernood voorkomen’.

Door de Rotterdamse bril: Burgemeester Pieter Droogleever Fortuyn gaf het startsein, maar de opening heeft hij niet meegemaakt: hij leefde van 1868 tot 1938. Volgens de registerbeschrijving uit 2012 hangt in het portaal van de fietstunnel een bronzen reliëf ter nagedachtenis aan hem.

Rijksmonument, renovatie en restauratie

Sinds 25 mei 2012 staat het Maastunnelcomplex als rijksmonument in het register van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het monument telt acht onderdelen: de riviertunnel, de tunneltraverse, twee toegangsgebouwen, twee ventilatiegebouwen en twee garagegebouwen.

Op 3 juli 2017 ging de autotunnel dicht voor verkeer richting Zuid; in de zomer van 2019 was die klaar. Op 15 november 2019 begon de renovatie van de fiets- en voetgangerstunnel. De fietstunnel was zeven maanden dicht, de voetgangerstunnel elf maanden, tot zaterdag 17 oktober 2020. Fietsers en voetgangers konden in die tijd gratis met een veerdienst oversteken.

Omdat de tunnel een rijksmonument is, moest hij volgens de gemeente niet alleen gerenoveerd maar ook gerestaureerd worden. Neem het wegdek. In 1942 lagen er gele klinkers en in 1965 kwam er grijs asfalt. Na de restauratie is het weer geel, nu van asfalt.

Eind november 2025 begon aan de zuidkant de restauratie van de ventilatie- en roltrapgebouwen, naar verwachting tot het derde kwartaal van 2027. Aan de noordkant begint ze volgens de planning van de gemeente in het vierde kwartaal van 2026 en loopt ze naar verwachting tot het eerste kwartaal van 2028. De terrazzovloer in de roltrapgebouwen en de kunstwerken worden hersteld, en zo’n 5.000 geveltegels worden vervangen. De fiets- en voetgangerstunnel blijft bereikbaar.

Kunst in de Maastunnel: mozaïeken, foto’s en gedichten

Boven de roltrappen van beide toegangsgebouwen zitten mozaïeken uit 1942 van de Rotterdamse kunstenaar Jaap Gidding (1887-1955). Onderaan zie je het verkeer door de tunnel: auto’s, fietsers en voetgangers. In het midden golven en vissen met mythologische figuren, zoals Neptunusfiguren en zeemeerminnen. Bovenaan varen schepen over de Maas en vliegen vogels.

Volgens BKOR gaat het om glasmozaïek met goudinleg. Dezelfde bron meldt dat de entreegebouwen met de mozaïeken in 2006 al eens werden hersteld. Bij de lopende restauratie worden de mozaïeken opnieuw hersteld en beter verlicht.

Langs de roltrappen hangen 40 fotolijsten: een permanente tentoonstelling van de gemeente en Museum Rotterdam, die drie keer per jaar wisselt. Eén van de drie is een vaste basiscollectie met historische foto’s van de Maastunnel. Van 1 november 2026 tot 1 maart 2027 hangt er volgens Museum Rotterdam ‘Al 150 jaar op pad voor een schone stad’, over 150 jaar Rotterdamse stadsreiniging.

Jan Prins en P.C. Boutens: gedichten voor de tunnel

Ook gedichten hoorden bij de plannen. Volgens Marco Goud kregen P.C. Boutens en Jan Prins in 1941 de opdracht voor gedichten bij de opening. ‘Wegens de oorlogsomstandigheden’ kwam daar niets van. Prins schreef volgens BKOR twee kwatrijnen (gedichten van vier regels) en Boutens één. Jan Prins is het pseudoniem van marineofficier Christiaan Louis Schepp, in 1876 in Rotterdam geboren en in 1948 overleden.

Pas in 1968 kreeg het kwatrijn van Boutens een plek bij de noordelijke ingang. Volgens BKOR kwam er dat jaar ook een kwatrijn van Prins in metrostation Rijnhaven.

In oktober 2008 kreeg het tweede kwatrijn van Prins op initiatief van Marco Goud een plek bij de zuidelijke ingang, als tekst en als geluidsinstallatie. Rotterdammers lazen er elk één regel van voor. Die geluidsinstallatie werd eind 2012 weggehaald. De tekst, zoals BKOR die geeft:

Een lichtbaan, die den nacht doorschrijdt
Een pad door stilte en eenzaamheid
Lever ik leven’s schatten uit
Van Zuid aan Noord, van Noord aan Zuid

Jan Prins, kwatrijn voor de Maastunnel (aangebracht in 2008; tekst volgens BKOR)

In het kwatrijn lijkt de tunnel zelf te spreken, als een lichtbaan die heen en weer onder de rivier gaat. Meer Nederlandse dichters door de eeuwen heen vind je in Bekende Nederlandse dichters.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is de fietstunnel van de Maastunnel?

Een officiële lengte van alleen de fietsbuis noemt de gemeente niet. Zij noemt de hele tunnel ‘ongeveer een kilometer lang’. Het gesloten deel is volgens het COB 1.070 meter. Binnen is de fietstunnel 4,95 meter breed.

Mag je fietsen in de Maastunnel?

Ja, in de fietstunnel, met maximaal 30 kilometer per uur. Elektrisch ondersteunde snor- en bromfietsen mogen ook, snor- en bromfietsen met een verbrandingsmotor niet. Een gewone fiets mag mee op de roltrap; met een kinderzitje, aanhangkar of scooter neem je de lift.

Hoe lang zijn de roltrappen van de Maastunnel?

43 meter, met een hoogteverschil van 17 meter. Er zijn er acht, vier aan elke oever. Lange tijd waren het de langste roltrappen van Nederland.

Is de fietstunnel 24 uur per dag open?

De gemeente meldt dat gastheren en gastvrouwen ‘dag en nacht’ in de tunnel aanwezig zijn, maar noemt daarbij geen vaste openingstijden. Liften of roltrappen kunnen wel tijdelijk buiten gebruik zijn, zoals tijdens het liftonderhoud op 15 december 2026 van 19.00 tot 00.00 uur. Zulke afsluitingen staan op de pagina Afsluitingen Maastunnel van de gemeente.

De fietstunnel in een gedicht: ‘Maastunnel.’ van Nico-Jan van Dijk

Op deze site staat een gedicht over precies deze buis: ‘Maastunnel.’ van Nico-Jan van Dijk. Onder de tekst staan de woorden ‘Fietserstunnel van de Maastunnel’ en het jaartal 2020. Het gedicht opent met de vraag of dit de vooruitgang is, en gaat zo verder:

is dit de stap
in het hedendaagse Rotterdam
die koele effen grijze fietserstunnel
onder de Maas door
destijds door een dichte stroom mannen
tweemaal per dag bezocht

Nico-Jan van Dijk, Maastunnel. (2020)

In die regels zitten twee tijden. ‘Destijds’ trok er tweemaal per dag een dichte stroom mannen door de buis. Het waren mannen die ‘steeds meer / op elkaar gingen lijken’, zoals in de naoorlogse jaren. Daartegenover zet het gedicht het nu:

nu stil en steriel
alleen bezocht
door een wielrenner
die met een korte gil
je wil waarschuwen
maar waarom
waarvoor
hij was je al voorbij
voordat je het kon beseffen

Nico-Jan van Dijk, Maastunnel. (2020)

Van de drukte van toen is één wielrenner over, die je met een korte gil wil waarschuwen en al voorbij is voordat je het beseft. Zo krijgt de vraag over de vooruitgang geen antwoord, wel een beeld: iets wat je pas opmerkt als het al voorbij is.

Lees het volledige gedicht over de Maastunnel en neem het in gedachten mee als je de roltrap af gaat. Kijk beneden zelf of de tunnel stil is of druk. Op de poëziekaart zie je waar de andere gedichten van Nico-Jan van Dijk zich afspelen, van De Hef tot Schiebroek. Zo wordt een fietstocht van Noord naar Zuid ook een tocht langs Rotterdamse poëzie.

Bronnen

  1. Gemeente Rotterdam, nieuwsbericht over de vervanging van de liften van de Maastunnel, 19 oktober 2026. https://www.rotterdam.nl/maastunnel-3-weken-geen-lift (geraadpleegd 9 november 2026)
  2. Gemeente Rotterdam, pagina over afsluitingen van de Maastunnel (zonder datum). https://www.rotterdam.nl/afsluitingen-maastunnel (geraadpleegd 9 november 2026)
  3. Gemeente Rotterdam, pagina over de oeververbindingen, sectie Maastunnel (zonder paginadatum). https://www.rotterdam.nl/oeververbindingen (geraadpleegd 2 november 2026)
  4. Gemeente Rotterdam, pagina over de restauratie van de Maastunnelgebouwen (zonder datum). https://www.rotterdam.nl/maastunnelgebouwen (geraadpleegd 2 november 2026)
  5. Gemeente Rotterdam, pagina over kunst in de Maastunnel (zonder datum). https://www.rotterdam.nl/kunst-in-onze-tunnel (geraadpleegd 2 november 2026)
  6. De Havenloods, nieuwsbericht over de liftvervanging in de Maastunnel, 11 oktober 2026. https://www.dehavenloods.nl/nieuws/algemeen/68532/drie-weken-lang-geen-lift-in-de-maastunnel (geraadpleegd 2 november 2026)
  7. Rijnmond, nieuwsbericht over de vervanging van de liften van de Maastunnel, 19 oktober 2026 (aangepast 20 oktober 2026). https://www.rijnmond.nl/nieuws/2269850/liften-maastunnel-worden-vervangen-tijdelijk-fiets-de-roltrap-op-sjouwen-beetje-eng (geraadpleegd 2 november 2026)
  8. EPIC Sports & Business (organisator), informatie over de Maastunnelloop (zonder datum). https://www.epicruns.nl/maastunnelloop/ (geraadpleegd 9 november 2026)
  9. De Havenloods, nieuwsbericht over het recordaantal deelnemers van de Maastunnelloop, 27 oktober 2026. https://www.dehavenloods.nl/nieuws/algemeen/68801/recordaantal-deelnemers-bij-komende-maastunnelloop (geraadpleegd 2 november 2026)
  10. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmonumentenregister, complex 529880 (Maastunnel), registertekst 2012. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/complexen/529880 (geraadpleegd 2 november 2026)
  11. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmonumentenregister, monument 529885 (riviertunnel), ingeschreven 25 mei 2012. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/529885 (geraadpleegd 2 november 2026)
  12. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmonumentenregister, monument 529881 (noordelijk toegangsgebouw, Parkkade 30), ingeschreven 25 mei 2012. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/529881 (geraadpleegd 2 november 2026)
  13. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmonumentenregister, monument 529882 (zuidelijk toegangsgebouw, Charloisse Hoofd 25), ingeschreven 25 mei 2012. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/529882 (geraadpleegd 2 november 2026)
  14. BKOR (Beeldende Kunst & Openbare Ruimte Rotterdam), pagina over het mozaïek van Jaap Gidding (zonder datum). https://www.bkor.nl/beeld/zonder-titel-88/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  15. BKOR (Beeldende Kunst & Openbare Ruimte Rotterdam), Interactieve geluidsinstallatie Jan Prins (2008) (zonder datum). https://www.bkor.nl/beeld/interactieve-geluidsinstallatie-jan-prins/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  16. Marco Goud, ‘Uit de kast!’, Vooys, jaargang 27, 2009, via DBNL. https://dbnl.org/tekst/_voo013200901_01/_voo013200901_01_0039.php (geraadpleegd 2 november 2026)
  17. Marco Goud, artikel over Jan Prins als zeedichter, Rozenberg Quarterly (zonder datum). https://rozenbergquarterly.com/een-man-die-leeft-in-wijdheid-van-horizonnen-jan-prins-als-zeedichter/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  18. Rijnmond, artikel over de roltrappen van de Maastunnel, 20 maart 2014 (aangepast 20 december 2021). https://www.rijnmond.nl/nieuws/113886/de-roltrappen-van-de-maastunnel (geraadpleegd 2 november 2026)
  19. Treinreiziger.nl (ANP, met cijfers van het Projectbureau Noord/Zuidlijn), bericht over de langste roltrappen van de Noord/Zuidlijn, 12 mei 2015. https://www.treinreiziger.nl/amsterdamse-noord-zuidlijn-krijgt-langste-roltrappen/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  20. Lens BV (maker van de nieuwe treden, in opdracht van de gemeente Rotterdam), projectpagina over de roltraptreden van de Maastunnel (zonder datum). https://lensbv.nl/projecten/roltraptreden-maastunnel/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  21. ANP via nieuws.nl, bericht over de heropening van de voetgangerstunnel, 17 oktober 2020. https://nieuws.nl/algemeen/maastunnel-ook-weer-open-voor-voetgangers (geraadpleegd 2 november 2026)
  22. COB (Kennisnetwerk ondergronds bouwen), objectpagina over de Maastunnel (zonder datum). https://www.cob.nl/object/maastunnel/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  23. Engineering News-Record, artikel over de langste afgezonken tunnels, 23 oktober 2013. https://www.enr.com/articles/5409-longest-immersed-tube-tunnels (geraadpleegd 2 november 2026)
  24. MAX Vandaag, artikel over de geschiedenis van de Maastunnel (zonder datum, ca. 2017). https://www.maxvandaag.nl/sessies/themas/terug-naar-toen/de-maastunnel-van-begin-tot-renovatie/ (geraadpleegd 2 november 2026)
  25. Museum Rotterdam, pagina over kunst in de Maastunnel (zonder datum). https://museumrotterdam.nl/samenwerkingen/kunst-in-de-maastunnel/ (geraadpleegd 2 november 2026)

Ken jij iemand die door de Maastunnel fietst?

Deel dit artikel over de fietstunnel, de houten roltrappen en het gedicht met een vriend, buurman of collega.